Makale Ara

SINAVLARDA GÖZDEN KAÇANLAR-3

 Soruya bakalım:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer yön belirteci, tamlayan olduğu için adlaşmıştır? (2003 ÖSS)
A) Dışarının gürültüsü hepimizi rahatsız etti.
B) Kapının önüne oturmuş, geleni geçeni izliyor.
C) Yukarıya çıkıp arkadaşımla da görüşeyim.
D) Beş yüz metre ileriden sağa döneceksiniz.
E) Çocuğun üstüne kocaman bir battaniye örtmüşler.

Soruya göre dışarı kelimesi vaktizamanında belirteçmiş, sonradan isim olmuş. 

Bu kanıya nereden vardılar bilmiyorum. Ancak dışarı kelimesi cümledeki görevine bağlı olarak sıfat, zarf veya isim olarak kullanılabilir.  

"Dışarının gürültüsü hepimizi rahatsız etti." cümlesindeki "dışarının gürültüsü" tamlamasını çıkarıp "dışarı" kelimesini zarf olarak cümleye tekrar monte etmeye çalışıyorum... Olmuyor! Bu cümlede dışarı kelimesini zarf olarak kullanmak imkânsız. 

Dershanelerin bu soruya bakarak "adlaşmış sıfat"tan sonra "adlaşmış zarf" diye bir şey icat etmemiş olmalarına hayret ettim, ayıpladım onları... Hatta "dışarı mahalle" gibi bir örneğe bakılıp "sıfatlaşmış zarf" diye bir icat daha yapılabilirdi. 

Öğrencilerin kafasında bir sürü garip kurallar... Uydur uydurabildiğin kadar. 

Peki, bu duruma TDK ne diyor? Dışarı, a seçeneğindeki cümlede 1. anlamda yani isim olarak kullanılmış. Ona da bakıp bu sorunun bir cevabı olmadığını belirterek konuyu kapatalım: 

dışarı

1. isim Dış çevre, dış yer, hariç, içeri karşıtı:
      "Dışarıda karlar erimeye başlamış." - Ahmet Ümit

 

VİRGÜL EKSİKLİĞİNDEN KAYNAKLANAN ANLAM BELİRSİZLİĞİ VAR MIDIR?

  Anlatım bozuklukları kapsamında ele alınan başlıklardan biri de anlam belirsizliğidir. Bu konudaki kaynakların açıklamasına göre a...